Karl Rosenkranz

Karl Rosenkranz (1805–1879) was het creatiefste hoofd onder de centrumhegelianen: leerling eerst van Schleiermacher, daarna van Hegel, en bekleder van de leerstoel van Kant in Koningsbergen.

Van hem stamt de eerste Hegel-biografie, Georg Wilhelm Friedrich Hegels Leben (1844). Zijn esthetische werk is opmerkelijk — de Ästhetik des Hässlichen (1853) is een echte speculatieve vernieuwing, die het lelijke als noodzakelijk moment van de esthetische totaliteit begrijpt. Zijn Pädagogik als System (1848) werd een internationaal standaardwerk, zijn Wissenschaft der logischen Idee (1858/59) het didactisch waardevolste logica-commentaar van zijn tijd.

Hij was de enige hegeliaan met een eigen herwerking van de logica. Daarin ligt tegelijk de tragiek: zijn kantiaanse vorming leidde tot een her-kantianisering van Hegel. De vermenging van logische en ontologische categorieën — Hegels post-kantiaanse vernieuwing — gold hem als fout, en hij herstelde de scheiding. Een systematische stap terug, ondanks de didactische waarde.

Rosenkranz plaatste zich bewust ironisch in het centrum van de speculatie, op kritische afstand van zowel rechts als links.